Shkendija e jetes

Përshkrimi

Forca e penës së këtij shkrimtari, i cili, pa qenë kurrë në një kamp përqendrimi nazist, vetëm përmes shfrytëzimit të një dokumentacioni, sa të pasur aq edhe ngjethës të na japë një dëshmi te tillë të një vërtetësie të mahnitshme historike, duke ia kaluar plot e plot shkrimtarëve të tjerë që e trajtuan këtë temë. Në çdo kohë ka breza të humbur, rini te djegura. Dhe Erih Maria Remark, e dinte fare mirë këtë. Jo sepse ai ishte profet, por sepse përjetoi dy luftëra, pa t’i shuheshin njerëz e afërt, prej çmendurive të nazizmit. 509 është një i burgosur politik në një kamp gjerman përqëndrimi. Për 10 vjet me radhë ka mbijetuar në kushtet më të paimagjinueshme. Gati duke vdekur, ai sërish e ndjen se fundi i luftës është afër. Nëse ai dhe mjeranët e tjerë që jetojnë nëpër baraka arrijnë të mbahen dhe pak, vuajtjet e tyre nuk do të shkojnë kot. Forcat naziste që ruajnë kampin janë pakësuar. Është e mundur që të burgosurit më kurajozë, edhe pse gati të vdekur urie, t’u rezistojnë. Dhe nëse vdesin, të paktën do të vdesin duke luftuar. Për 509 nuk është e rëndësishme vetëm të mbetesh gjallë, por të mbetesh njeri.