Të Ushqyerit dhe Pleherimi i Bimeve Perimtari, Pemtari – Prof. Dr. Peter Kadiu, Prof. As. Ardian Maci, Dr. Liri Miho

Description

Aplikimi në perimtari dhe pemtari i teknologjive bashkëkohore intensive për rritjen dhe zhvillimin e bimëve është i pamundur pa njohuri të plota mbi ushqimin, plehrat dhe plehërimin. Duke njohur mirë argumentimet shkencore duhet të theksojmë se përdorimi i plehrave organike dhe minerale përbën një nga kushtet vendimtare për arritjen e rendimenteve të larta dhe të qëndrueshme të frutave dhe perimeve në të gjithë zonat tokësore klimaterike të vendit. Në përdorimin e plehrave dhe ushqimin optimal të bimëve me rëndësi të veçantë është përdorimi racional i materialeve ushqyese organike e minerale. Me anën e tyre synohet që të ruajmë, rritim dhe të sigurojmë pjellorinë e tokës, për rritjen e vazhdueshme të prodhimeve bujqësore dhe të ruajmë produktet e frutave perimeve dhe mjedisin përreth nga ndotjet. Argumentimi mbi domosdoshmërinë e përdorimit të plehrave në fruta perime, ka rëndësi shumë të madhe edhe për faktin sepse prodhimet e kësaj dege të bujqësisë kryesisht përdoren të fresketa nga njeriu. Pikërisht për këtë qëllim inxhinierit të perimeve – pemtarisë i nevojiten njohuri të thella për proçeset e rritjes dhe të zhvillimit të këtyre bimëve në veçanti. Vemëndje e madhe i duhet kushtuar në përdorimin e diferencuar gjatë përpilimit të dozave, afateve dhe mënyrës së hedhjes së plehrave në përputhje me kerkesat e kultivarëve të veçantë ndaj kushteve të ushqimit dhe vetive të tokës. Problemi para së gjithash qëndron në sigurimin e ushqimit të balancuar të bimëve, duke patur parasysh pjellorinë efektive dhe potenciale të tokës, dhe ndryshimet e saj, gjatë hedhjes sistematike të plehrave. Për te rritur efektivitetin e kimizimit, detyrë kryesore mbetet kalimi nga mënyrat e veçuara të plehërimit të bimëve të veçanta në një sistem të plotë dhe racional të përdorimit të plehrave. Kjo kërkon para së gjithash të merren parasysh pas veprimit në tërësi të faktoreve ekologjik në ushqimin dhe plehrat. Duke zbatuar sistemin e plehrimit arrihet të sigurohet: teknologji e argumentuar shkencërisht, përdorimi i bilancuar të elementëve ushqyes, marrjen e rendimenteve biologjik të bimëve dhe me cilësi të mirë të prodhimeve, uljen e shkallës së ndikimit negativ në mjedisin rrethues, rritja e pjellorisë së tokes dhe në rritjen e efektivitetit të plehrave e të rendimentit të punës. Në këtë botim pasqyrohen të dhëna të eksperiencës dhe të eksperimentimit shkencor të studjuesve dhe shkencëtarëve të vendeve të ndryshme të botës. Parametrat e paraqitur, shërbejnë dhe ndihmojnë në përdorimin e plehrave. Modelet e dhëna për kushtet konkrete të ngjashme me ato mund të aplikohen ose per rrethana specifike të përshtaten me tregues të tjerë tokësorë dhe ekologjik. Nuk pretendojmë se për këtë aspekt të agroteknikës të kultivimit të perimeve e pemtarisë të jetë arritur çdo gjë dhe se nuk kemi me se çfarë të bejmë. Sado pak mendojmë se ndihmojnë specialistët e bujqësisë, fermerët në zbatimin e rezultateve shkencore të nivelit bashkëkohor në kultivimin në nivel intensiv të perimeve dhe pëmtarisë. Në mirëkuptim të plotë, mirëpresim çdo vërejtje dhe sugjerim në shërbim të përmirësimit të punës sonë në të mirë të zhvillimit të bujqësisë bashkëkohore.